Công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp đang được triển khai tích cực. Cùng với thực hiện quy trình hiệp thương lần thứ Nhất, các cơ quan, đơn vị, tổ chức đang rà soát, giới thiệu người của cơ quan, đơn vị mình ứng cử ra ứng cử. Yêu cầu đặt ra là việc giới thiệu phải bảo đảm đúng tiêu chuẩn, điều kiện, dân chủ, khách quan, hướng tới nâng cao chất lượng đại biểu; đồng thời tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện tăng tỷ lệ và chất lượng đại biểu nữ theo quy định.
Cần quan tâm cơ cấu hướng dẫn
Qua các nhiệm kỳ, kết quả bầu cử tại một số địa phương cho thấy tỷ lệ đại biểu nữ trúng cử còn thấp so với tỷ lệ nữ trong danh sách ứng cử. Một nguyên nhân đáng lưu ý là ngay từ khâu lập danh sách ứng cử viên, cơ cấu đại biểu nữ ở một số nơi còn hạn chế: ứng cử viên nữ chủ yếu là người trẻ, ngoài Đảng, người dân tộc thiểu số. Một số địa phương, số lượng nữ tham chính còn ít, việc lựa chọn được đội ngũ đại biểu nữ đáp ứng đầy đủ yêu cầu về trình độ, năng lực, kinh nghiệm hoạt động trong cơ quan dân cử địa phương gặp không ít khó khăn.
Trong công tác chuẩn bị bầu cử, cơ cấu đại biểu có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm sự đại diện hợp lý của các tầng lớp Nhân dân, đồng thời phải gắn chặt với yêu cầu về chất lượng đại biểu. Theo quy định, việc xác định cơ cấu, thành phần đại biểu được định hướng và giới thiệu chủ yếu từ các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Vì vậy, công tác chuẩn bị cơ cấu, phân bổ thành phần và hiệp thương lựa chọn người ứng cử cần bám sát cơ cấu hướng dẫn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, cơ sở. Cơ cấu và chất lượng đại biểu không phải là hai yếu tố đối lập; nếu được chuẩn bị tốt, cơ cấu sẽ hỗ trợ, tạo điều kiện để nâng cao chất lượng đại biểu. Vấn đề cốt lõi là phải lựa chọn được những người tiêu biểu, có đủ uy tín, năng lực trong từng nhóm cơ cấu – như chọn được “cột cờ” trong mỗi thành phần đại diện.
Từ đó, đặt ra trách nhiệm đối với các cơ quan, tổ chức tham gia công tác bầu cử ở địa phương trong việc vận dụng linh hoạt, đúng quy định cơ cấu hướng dẫn khi giới thiệu người ứng cử; nhằm lập được danh sách ứng cử viên vừa bảo đảm cơ cấu đại diện các tầng lớp Nhân dân, vừa có chất lượng cao nhất để tham gia cơ quan dân cử, đáp ứng ý chí và nguyện vọng của cử tri.
Quá trình chuẩn bị bầu cử ở địa phương tuy phải tuân thủ cơ cấu hướng dẫn, nhưng đồng thời cần kết hợp hài hòa với cơ cấu định hướng ban đầu. Điều này đòi hỏi vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của Thường trực HĐND trong việc dự kiến cơ cấu thành phần, phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử và chủ động xem xét, điều chỉnh cơ cấu cho phù hợp, nhằm bảo đảm tỷ lệ nữ ngay từ khâu chuẩn bị.
Quan trọng hơn, các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giới thiệu người ứng cử, đặc biệt là lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, cần quan tâm hơn đến việc giới thiệu cán bộ nữ. Trong trường hợp có nhiều đơn vị cùng cấp, có cán bộ giữ chức vụ, trình độ tương đương, việc ưu tiên giới thiệu cán bộ nữ hoàn toàn phù hợp với chủ trương về bình đẳng giới. Thực hiện tốt nội dung này không chỉ góp phần bảo đảm tỷ lệ đại biểu nữ sau bầu cử, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng của đội ngũ đại biểu nữ trong cơ quan dân cử.
Chú trọng cơ cấu kết hợp
Sau khi Thường trực HĐND dự kiến cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp hiệp thương giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND theo đúng quy định và hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bảo đảm cơ cấu, thành phần theo định hướng, đồng thời cân nhắc hợp lý việc sắp xếp các cơ cấu kết hợp.
Trong quá trình hiệp thương, cần quan tâm phân bổ công bằng, hợp lý số lượng người được giới thiệu ứng cử là phụ nữ, người ngoài Đảng, người dân tộc thiểu số, người trẻ tuổi (dưới 40 tuổi). Đặc biệt, cần lưu ý không bố trí quá nhiều cơ cấu kết hợp cho một người ứng cử, nhất là đối với ứng cử viên nữ. Thực tiễn cho thấy, nếu một ứng cử viên nữ đồng thời “gánh” nhiều cơ cấu như: phụ nữ, ngoài Đảng, dân tộc thiểu số, người trẻ tuổi thì dễ dẫn đến hệ quả làm giảm chất lượng đại biểu nữ trúng cử. Hệ quả không chỉ là tỷ lệ đại biểu nữ trúng cử thấp hơn mục tiêu đề ra, mà khi ứng cử viên nữ không trúng cử còn kéo theo việc không đạt được nhiều cơ cấu kết hợp khác, làm giảm vai trò đại diện của các tầng lớp Nhân dân trong cơ quan dân cử.
Do đó, cần nhận thức đúng rằng: bản thân phụ nữ đã là một cơ cấu cần được bảo đảm; việc kết hợp thêm cơ cấu khác nếu có cũng chỉ nên ở mức hợp lý, tối đa một cơ cấu kết hợp. Các cơ cấu khác như người ngoài Đảng, người dân tộc thiểu số, người trẻ tuổi cần được phân bổ hài hòa cho nhiều nhóm, nhiều thành phần, trong đó có cả nam giới, nhằm bảo đảm tính công bằng, bình đẳng và nâng cao chất lượng đại biểu.
Sau Hội nghị hiệp thương lần thứ ba, việc thống nhất lập danh sách chính thức những người ứng cử và phân bổ người ứng cử về các đơn vị bầu cử có ý nghĩa rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả bầu cử và chất lượng, cơ cấu đại biểu trúng cử. Danh sách ứng cử tại mỗi đơn vị bầu cử phải bảo đảm đầy đủ cơ cấu, thành phần, phù hợp với chức vụ, ngành nghề, nơi công tác, nơi cư trú.
Theo Nghị quyết số 107/2025/UBTVQH15, việc giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND cần bảo đảm: người ứng cử là phụ nữ đạt tỷ lệ ít nhất 35% trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu HĐND ở từng cấp; phấn đấu tỷ lệ đại biểu nữ trúng cử đạt khoảng 30% tổng số đại biểu HĐND ở từng cấp. Thực hiện tốt yêu cầu này không chỉ nhằm đạt chỉ tiêu cơ cấu, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng đại biểu, bảo đảm sự tham gia thực chất, hiệu quả của phụ nữ và các tầng lớp Nhân dân trong cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.
Lượt xem: 62
